Kısa cevap: Türkçe paragraf sorularında zaman, daha hızlı okuyarak değil, gereksiz okumayı azaltarak kazanılır. Öğrenci önce soru kökünü okur, metinde neyin arandığını bilerek metne girer ve şıkları metne dönmeden elemez. Bu sıra kurulduğunda aynı soru daha kısa sürede ve daha az geri dönüşle çözülür.
Zaman neden paragrafta kaybedilir?
Deneme sırasında süre nasıl bölünür?
Öğrenci denemeye başlamadan önce paragrafa ayıracağı toplam süreyi kabaca belirlemelidir. Bu süre soru sayısına bölündüğünde ortalama bir hedef çıkar; hedef, her soruda tutulacak bir kronometre değil, sapmayı fark etmeye yarayan bir ölçüdür. Öğrenci ilk beş soruyu bitirdiğinde geçen süreye bakar. Hedefin belirgin biçimde üzerindeyse eleme aşamasını hızlandırır, altındaysa dikkatini biraz artırır. Bu ara kontrol, sınavın sonunda zaman yetmediğini fark etmekten çok daha işlevlidir.
Veli bu konuda ne yapabilir?
Veli süre tutarak öğrencinin üzerinde baskı kurmamalıdır. Yapılabilecek en yararlı şey, evde kesintisiz bir çalışma aralığı sağlamaktır. Paragraf çalışması bölünmeye çok duyarlıdır; yarıda kesilen bir metin baştan okunmak zorunda kalır. Sessiz ve kesintisiz kırk dakika, bölünerek geçirilen iki saatten daha fazla iş görür.
Paragraf sorusunda kayıp çoğunlukla okuma hızından değil, tekrar okumadan doğar. Öğrenci metni ne aradığını bilmeden okuduğunda, şıklara geldiğinde metne yeniden döner. Aynı metin iki, bazen üç kez okunur. Süre burada erir. İkinci sık neden ise kararsızlıktır: iki şık arasında kalan öğrenci metne defalarca dönerek karar vermeye çalışır.
Önce soru kökü mü, önce metin mi okunmalı?
Çoğu öğrenci için önce soru kökünü okumak işe yarar. Kök, metinde neyin aranacağını söyler; ana fikir mi, yazarın tutumu mu, bir ayrıntı mı istendiği baştan bilinir. Böylece okuma amaçlı hâle gelir. Yalnızca çok kısa paragraflarda doğrudan metinle başlamak daha pratik olabilir. Öğrenci hangisinin kendisinde daha iyi çalıştığını birkaç denemede ölçmelidir.
Şıklar nasıl elenir?
Eleme metne dönmeden yapılmalıdır. Öğrenci her şıkkı okurken metinde böyle bir bilgi geçip geçmediğini hatırlamaya çalışır. Kesin yanlış olanları hemen çizer. Geriye iki şık kalırsa, aralarındaki farkı bulup yalnızca o farkı metinde arar. Bütün metni yeniden taramak yerine tek bir noktaya bakmak, süreyi belirgin biçimde kısaltır.
Hangi soruda geçilmeli?
Öğrenci kendi ortalama süresini bilmelidir. Bir soruda bu ortalamanın belirgin biçimde üzerine çıktığını fark ettiğinde soruyu işaretleyip geçmeli, ikinci turda dönmelidir. Zor bir paragrafta ısrar etmek, arkadaki kolay soruların süresini yer. Okuduğunu anlama becerisi geliştikçe bu geçme kararı da kolaylaşır.
Hız çalışması nasıl yapılır?
Süre çalışması, doğruluk oturmadan başlatılmamalıdır. Öğrenci önce süresiz çözer, çözüm yolunu ve eleme mantığını kurar. Doğruluk istikrar kazandıktan sonra beşer soruluk zamanlı setlere geçilir. Set sonunda yalnızca doğru sayısına değil, hangi soruda ne kadar kalındığına da bakılır. Millî Eğitim Bakanlığı’nın yayımladığı örnek sorular bu setler için uygun bir kaynaktır ve ÖDSGM sayfasından incelenebilir.
Paragrafta zaman sorununu öğrencinizle birlikte çözecek bir öğretmen arıyorsanız talep oluşturabilir, bölgenizdeki Türkçe öğretmenlerini özel ders sayfasından inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hızlı okuma kursu paragraf netini yükseltir mi?
Tek başına yükseltmez. Paragraf sorusu okuma hızını değil, okunanı yorumlama becerisini ölçer. Anlamadan hızlı okumak, tekrar okuma ihtiyacını artırdığı için çoğu zaman süreyi uzatır.
Günde kaç paragraf sorusu çözülmeli?
Sayıdan çok düzen önemlidir. Her gün çözülen küçük bir set, haftada bir yapılan uzun çalışmadan daha iyi sonuç verir. Öğrencinin çözdüğü soruyu analiz edecek zamanı da kalmalıdır.
Metnin üzerine not almak zaman kaybı mıdır?
Değildir. Kısa işaretlemeler, şıkları elerken metne dönme ihtiyacını azaltır. Uzun notlar ise gerçekten zaman kaybıdır; işaretleme birkaç kelimeyi geçmemelidir.
Paragraf soruları en sona mı bırakılmalı?
Herkes için geçerli bir kural yoktur. Öğrenci paragrafta rahatsa başta çözmesi güven verir. Zorlanıyorsa, kısa sürede çözdüğü soru türlerini bitirdikten sonra paragrafa geçmek daha güvenlidir.
