LGS puan hesabında dersler eşit ağırlıkta değildir: sayısal bölümün dersleri — özellikle matematik ve fen bilimleri — sözel derslerden daha yüksek katsayıyla puana yansır. Pratik sonuç şudur: matematikte kazanılan bir net, sözel bir derste kazanılan bir netten puana daha fazla katkı yapar; bu yüzden matematik, LGS puanını en hızlı hareket ettiren derstir.
Sistemin mantığı: katsayılı ağırlıklandırma
LGS’de sözel ve sayısal iki oturum yapılır; her dersin doğru-yanlış dengesinden netler hesaplanır (üç yanlış bir doğruyu götürür) ve her ders kendi katsayısıyla toplam puana işlenir. Katsayılar ve hesap ayrıntıları MEB’in her yıl yayımladığı sınav kılavuzunda yer alır; güncel kılavuz için meb.gov.tr adresini esas alın. Değişmeyen ilke şudur: matematik ve fen, kılavuzdan kılavuza en yüksek ağırlıklı dersler olmuştur.
Bu ağırlık çalışma planını nasıl şekillendirmeli?
Ağırlık, “sadece matematik çalış” demek değildir; verim sıralaması demektir. Aynı bir saatin getirisi derse göre değişir: matematikte zayıf bir öğrencinin oradaki bir saati, zaten güçlü olduğu sözeldeki bir saatinden daha çok puan üretir. Doğru dağılımı kurmak için sözel-sayısal denge yazısındaki yöntemi kullanın: dağılım derslerin sevilenine göre değil, net açığına ve katsayıya göre yapılır.
Yanlışın maliyeti matematikte de aynı, etkisi daha büyük
Üç yanlışın bir doğruyu götürmesi tüm derslerde aynıdır; ama götürülen net matematikte daha değerli olduğu için dikkatsizlik hatasının puan maliyeti matematikte en yüksektir. Bu, boş bırakmayla yanlış arasındaki kararı da etkiler: hiç bilinmeyen soruda boş, iki seçeneğe indirilen soruda işaretleme genel kuralıdır. İşlem hatalarını azaltmanın somut yolları için işlem hataları yazısına bakın.
Hedefi puana değil, netlere çevirin
“Yüksek puan” hedefi çalıştırmaz; ders bazında net hedefi çalıştırır. Hedef lisenin geçmiş yıl taban puanından yola çıkıp ders ders net hedefine inmek gerekir — bu dönüşümü hedef net belirleme yazısında adım adım gösterdik. Matematik netini büyütmek yılın en yüksek getirili yatırımıysa ve tek başına ilerlemiyorsa, LGS deneyimli bir matematik öğretmeniyle eşleşmek bu yatırımın en kısa yoludur.
Örnek hesap: bir netin gerçek değeri
Ağırlığın anlamını bir kıyasla görelim. Aynı öğrencinin önünde iki seçenek olsun: bir aylık ek çabayla ya sözelde zaten güçlü olduğu derste 2 net artırmak ya matematikte 2 net artırmak. Katsayı farkı nedeniyle matematikteki 2 net, sözeldeki 2 netten puana belirgin ölçüde fazla yansır; üstelik matematikte 8 netten 10’a çıkmak, sözelde 17’den 19’a çıkmaktan çoğu öğrenci için daha kolaydır — çünkü düşük netli derste kapanacak “kolay açık” daha boldur. Aynı emek, farklı getiri: çalışma saatinin nereye yatırılacağı duyguyla değil bu hesapla belirlenmelidir.
Yüzdelik dilim ve okul kontenjanı gerçeği
LGS’de asıl belirleyici ham puandan çok yüzdelik dilimdir: hedef okullar öğrenci alımını dilimle yapar. Bu, iki pratik sonuç doğurur. Birincisi, hedef okulların geçmiş yıl taban dilimlerine bakarak gerçekçi bir hedef bandı çizilmelidir — hedef net çalışmasının girdisi budur. İkincisi, yarışın yoğun olduğu dilimlerde küçük net farkları büyük dilim farkları yaratır; bu da dikkat hatalarının neden bu kadar pahalı olduğunun bir başka açıklamasıdır. Güncel kontenjan ve dilim bilgilerinin adresi her yıl MEB’in tercih kılavuzudur.
Sık Sorulan Sorular
Katsayılar her yıl değişir mi?
Kılavuz her yıl yeniden yayımlanır; katsayılar genelde istikrarlıdır ama tek doğru kaynak o yılın MEB kılavuzudur. Hazırlık stratejisi açısından değişmeyen gerçek, matematik-fen ağırlığının yüksekliğidir.
Matematik zayıfsa yüksek puan imkânsız mı?
İmkânsız değil ama tavan sınırlıdır; diğer derslerin telafi gücü katsayı nedeniyle düşüktür. Bu yüzden matematik açığı ertelenecek değil, önce kapatılacak açıktır.
Din kültürü ve İngilizce puanı ne kadar etkiler?
Sözel katsayılarla etkilerler; küçük görünse de sıralama yarışında her net sayılır. Güçlü olunan sözel dersler “garanti net” deposu olarak korunmalıdır.
Sınavda tüm soruları cevaplamak zorunlu mu?
Hayır; boş bırakmak bir stratejidir. Üç yanlışın bir doğruyu götürdüğü sistemde hiç bilinmeyen soruda boş, elemeyle ikiye indirilen soruda işaretleme uzun vadede daha yüksek net üretir.
